Wat is Community Theatre?
Overal binnen het theatercircuit valt tegenwoordig de term Community Theatre. In beleidsplannen van de overheid, in artistieke nota's van gezelschappen, in grote stadstheaters en kleine buurtzaaltjes. Het is weer zo'n fijne Engelse term, die je te pas en te onpas kunt laten vallen, en waar we blijkbaar geen goede Nederlandse vertaling voor kunnen bedenken. En dan lopen de meningen over, wat het begrip Community Theatre precies inhoudt, ook nog eens uiteen. Wellicht zijn er verschillende vormen van Community Theatre. Het woord Theatre levert geen probleem op, daar kunnen we ons een voorstelling van maken. Een Theater is een gebouw waar voorstellingen gespeeld worden. Tevens is het woord Theater een verzamelnaam voor de vele verschillende genres waarin die voorstellingen gespeeld worden: toneel, dans, opera, musical, cabaret, circus enzovoort. Het Engelse woord Community betekent: samenleving, staat, maatschappij, genootschap maar ook: Broederschap!
The Questors Theatre
The Questors Theatre (sinds 1929) in de Londense wijk Ealing noemt zich met 3000 leden/donateurs waarvan er 600 actief betrokken zijn bij producties, het grootste Community Theatre van Europa. In maart bezocht ik The Questors Theatre, er is een gebouw met twee theaterzalen en een aantal studio's voor repetities en lessen. Er is een jeugdtheaterschool, er zijn cursussen voor volwassenen en er is een productiekern. Op de lijst van voorstellingen die het lopende seizoen (2008-2009) worden gespeeld staan onder andere: Shakespeare's 'Macbeth', de musicals 'Cinderella' en 'The Wizzard of Oz', 'HMS Pinafore' een operette van Gilbert & Sullivan en de toneelstukken ''n Meeuw' van Tsjechov en 'Hay Fever' van Noël Coward. Repertoiretheater dus. Gespeeld, gezongen en gedanst door amateurs, onder begeleiding van een team van professionals.
Wijktheater
Een totaal andere vorm van Community Theatre is wat we in Nederland kennen als het Wijktheater. Theater gemaakt met bewoners uit een bepaalde wijk. Het onderwerp van de voorstelling wordt in samenspraak met de (amateur-)spelers, vaak bewoners uit de buurt, bepaald. De voorstelling en het repetitieproces staan onder leiding van een professionele regisseur. Het Stut Theater in Utrecht, Krater in Amsterdam Zuid-Oost en het Rotterdams Wijktheater maken voorstellingen in deze traditie van Community Theatre. Zo heeft Stut als doel het maken van theaterstukken met bewoners van oude en nieuwe volkswijken in de stad Utrecht. Stut interviewt bewoners van deze wijken en schrijft vervolgens rollen die aansluiten op hun belevingswereld. Theater door buurtbewoners, voor buurtbewoners over de problematiek van buurtbewoners.
Dario Fo, ondernemers in de kunst
In de jaren '90 is in het Westland de organisatie 'Dario Fo, ondernemers in de kunst' van start gegaan. Het gezelschap, onderleiding van Wilma Sekrève (artistiek) en Gera van Dijk (zakelijk), noemt zich naar de geëngageerde Italiaanse schrijver/regisseur en Nobelprijs winnaar Dario Fo. In 1994 brachten zij hun eerste voorstelling 'Mistero Buffo' uit, naar een toneeltekst van Dario Fo. Inmiddels heeft 'Dario Fo' vele verschillende grote en kleine producties uitgebracht, waaronder opera's als 'Carmen' en 'Turandot' en de Gilbert en Sullivan Operette 'The Mikado'. Steeds weten zij grote groepen uit het Westland bij hun voorstellingen te betrekken. Het grootste succes tot nu toe was de musical 'Kromme Jongens' in 2007, over het leven in het Westland en het bestaan als tuinder. Maar liefst 26.398 toeschouwers zagen deze voorstelling waaraan door 300 amateurs werd meegewerkt.
ZINspelers heeft verschillende bezoeken gebracht aan 'Dario Fo' om te ontdekken hoe zij werken en hun voorstellingen te zien. 'Dario Fo' is erg open over haar werkwijze en draagt haar kennis en kunde graag over aan anderen. In mei 2008 waren Wilma Sekrève en Gera van Dijk op uitnodiging van ZINspelers in De Glasbak in Almere te gast om over hun werkwijze te vertellen.
Wat wil ZINspelers?
Het werk van 'Dario Fo' uit het Westland is een inspiratiebron voor ZINspelers. Daarmee willen we niet zeggen dat we ons nooit zullen richten op theater in de wijken. Maar we streven er in eerste instantie naar om zoveel mogelijk inwoners van Flevoland, om te beginnen in Almere en Lelystad, in contact te brengen met 'hogere' theaterkunst. Daarom kiezen we voor goed repertoire. Toneelstukken, musicals e.d. die hun kwaliteit bewezen hebben, misschien niet altijd even commercieel, maar wel met inhoud. Die inhoud moet op de één of andere manier aansluiten bij de bewoners waarmee we die voorstellingen willen maken, met de plaats waar en de tijd waarin zij leven. We werken graag met amateurpodiumkunstbeoefenaars, maar zullen zeker ook andere groepen in de samenleving benaderen voor deelname aan onze voorstellingen.
ZINspelers ziet Community Theatre als kwalitatief goed en inhoudelijk theater, gebracht door niet-professionele podiumkunstenaars die wonen in de steden waar we actief zijn. De voorstellingen komen tot stand onder leiding van een team van professionele theatermakers. We willen bij elke productie zoveel mogelijk inwoners betrekken, óf als deelnemer voor of achter de schermen, óf als toeschouwer in de zaal. Community Theatre is voor ons 'Theater dat wordt gedragen door de Samenleving'.
Henk Jansen
artistiek leider ZINspelers
oktober 2008
voor meer informatie zie: